Nazal septum, burnun içini sağ ve sol hava kanalı olarak ikiye ayıran kıkırdak ve kemik yapıdır. Bu yapının orta hattan sapmasına septum deviasyonu denir. Hafif eğrilikler çok yaygındır ve hiçbir şikâyete yol açmayabilir; belirgin deviasyon ise burundan nefes almayı güçleştirebilir.
Burun tıkanıklığının tek nedeni septum değildir. Alerjik rinit, konka büyümesi, nazal polipler ve burun valv darlığı gibi durumlar benzer yakınmalara neden olabilir. Bu nedenle yalnızca dış görünüşe veya bir görüntüleme sonucuna bakarak tanı ve tedavi kararı verilmez.
Öne çıkan bilgiler
- ✓Septum eğriliği her zaman şikâyet oluşturmaz.
- ✓Tek veya iki taraflı burun tıkanıklığı en sık yakınmalardandır.
- ✓Cerrahi gereklilik, eğriliğin görüntüsünden çok kişide oluşturduğu etkiye göre değerlendirilir.
Septum deviasyonu neden oluşur?
Septum eğriliği doğuştan bulunabilir veya büyüme sırasında belirginleşebilir. Doğum travması, spor yaralanmaları, düşme ve trafik kazası gibi buruna alınan darbeler de septumun şeklini etkileyebilir.
Eğriliğin yönü ve derecesi kişiden kişiye farklıdır. Bazı kişilerde dış burun şekli normal görünmesine rağmen içeride belirgin deviasyon olabilir; bazı kişilerde ise dış eğrilik iç yapıyla birlikte görülebilir.
Hangi belirtiler görülebilir?
En tipik yakınma bir veya iki burun deliğinden nefes almakta güçlüktür. Tıkanıklık gece, egzersiz sırasında veya üst solunum yolu enfeksiyonu dönemlerinde daha belirgin hissedilebilir.
Ağızdan nefes alma, sabah ağız kuruluğu, horlama, tekrarlayan burun kanaması ve koku almada azalma eşlik edebilir. Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebildiği için KBB değerlendirmesi gerekir.
- Tek taraflı veya değişken burun tıkanıklığı
- Ağızdan nefes alma
- Uyku kalitesinde bozulma veya horlama
- Tekrarlayan burun kanaması
- Koku duyusunda azalma
Tanı nasıl konur?
Tanı; şikâyetlerin dinlenmesi, dış burun ve burun içi muayenesiyle konur. Ön rinoskopi ve gerektiğinde endoskopik muayene, septumun hangi bölgede daralma oluşturduğunu ve eşlik eden konka büyümesi ya da polip gibi durumları gösterir.
Bilgisayarlı tomografi her hastada gerekli değildir. Sinüs hastalığı, travma veya başka bir patoloji düşünülüyorsa hekim tarafından istenebilir. Değerlendirme, kişinin yaşam kalitesine etkisini de kapsar.
Tedavi seçenekleri nelerdir?
İlaç tedavisi eğri kıkırdak veya kemiği düzeltmez; ancak eşlik eden alerji ya da mukozal şişliği azaltarak nefesi rahatlatabilir. Tuzlu su ile burun bakımı veya hekim tarafından önerilen ilaçlar bazı kişilerde yeterli olabilir.
Belirgin tıkanıklık günlük yaşamı etkiliyor ve uygun medikal yaklaşıma rağmen sürüyorsa septoplasti adı verilen cerrahi değerlendirilebilir. Cerrahinin kapsamı deviasyonun yerine, burun desteğine ve eşlik eden sorunlara göre belirlenir.
Septoplasti ve rinoplasti arasındaki fark
Septoplasti, öncelikle burun içindeki eğri septumu düzeltip hava yolunu iyileştirmeyi amaçlar. Rinoplasti ise dış burun şeklinin düzenlenmesidir. Hem iç fonksiyon hem dış görünümle ilgili sorun varsa iki yaklaşım aynı cerrahi plan içinde birleştirilebilir.
Hangi işlemin uygun olduğu muayene ve beklentilerin görüşülmesiyle belirlenir. Her septum deviasyonu dış görünüm değişikliği gerektirmez; her estetik burun ameliyatında da septuma müdahale zorunlu değildir.
Septum Deviasyonu hakkında merak edilenler
Septum deviasyonu kendiliğinden düzelir mi?+
Kemik ve kıkırdaktaki yapısal eğrilik kendiliğinden düzelmez. Ancak alerji veya enfeksiyona bağlı şişlik azaldığında tıkanıklık hissi değişebilir.
Her septum eğriliği ameliyat gerektirir mi?+
Hayır. Şikâyet oluşturmayan veya günlük yaşamı etkilemeyen eğrilikler genellikle yalnızca takip edilir. Karar belirtiler ve muayene bulgularına göre verilir.
Septoplasti burun şeklini değiştirir mi?+
Standart septoplasti burun içi yapıya yöneliktir. Ancak deviasyon dış burun desteğini etkiliyorsa veya rinoplastiyle birlikte planlanıyorsa görünümde de değişiklik olabilir.
İçerik Op. Dr. Emre Erkilet tarafından, aşağıdaki sağlık kaynakları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Op. Dr. Emre Erkilet
Kulak Burun Boğaz uzmanı. 2001 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; 2021 yılından bu yana Denizli’deki özel muayenehanesinde hasta kabul ediyor.
Özgeçmişi inceleyin →