Üst solunum yolu; burun, sinüsler, boğaz ve gırtlağın üst bölümünü kapsar. Soğuk algınlığı, viral farenjit ve bazı sinüzit türleri bu bölgede gelişen enfeksiyonlardır. Özellikle sonbahar-kış döneminde ve kapalı ortamlarda daha sık görülürler.
Belirtiler çoğu zaman birkaç gün içinde en yüksek düzeye ulaşır ve destekleyici yaklaşımla geriler. Ancak bakteriyel enfeksiyonlar, alerji ve başka KBB hastalıkları benzer yakınmalar yapabileceği için hastalığın süresi ve seyri önemlidir.
Öne çıkan bilgiler
- ✓Üst solunum yolu enfeksiyonlarının çoğu viraldir.
- ✓Antibiyotikler viral enfeksiyonları tedavi etmez.
- ✓Uzayan, tekrarlayan veya ağır belirtilerde muayene gerekir.
Sık belirtiler ve hastalığın seyri
Burun akıntısı, tıkanıklık, hapşırma, boğaz ağrısı, öksürük, ses kısıklığı, halsizlik ve hafif ateş görülebilir. Çocuklarda iştahsızlık ve huzursuzluk daha belirgin olabilir.
Belirtiler düzelmeye başladıktan sonra yeniden şiddetlenirse, beklenenden uzun sürerse veya tek bir bölgede yoğunlaşırsa orta kulak iltihabı, sinüzit ya da bakteriyel boğaz enfeksiyonu açısından değerlendirme gerekebilir.
Virüs ve bakteri ayrımı neden önemlidir?
Üst solunum yolu enfeksiyonlarının büyük bölümü virüslerden kaynaklanır. Antibiyotikler virüslere etki etmez ve gereksiz kullanım yan etki ile antibiyotik direnci riskini artırır.
Bakteriyel enfeksiyon şüphesi muayene, hastalığın seyri ve gerektiğinde boğaz testi gibi yöntemlerle değerlendirilir. Antibiyotik yalnızca hekim tarafından uygun görüldüğünde kullanılmalıdır.
Evde destekleyici yaklaşım
Yeterli sıvı almak, dinlenmek, ortamı havalandırmak ve sigara dumanından uzak durmak iyileşmeyi destekler. Burun tıkanıklığında tuzlu su ile bakım yararlı olabilir. Çocuklarda ilaç dozu yaş ve kiloya göre belirlenmelidir.
Birden fazla soğuk algınlığı ilacını birlikte kullanmak aynı etken maddenin tekrarlanmasına yol açabilir. Kronik hastalığı, gebeliği veya düzenli ilaç kullanımı olan kişiler reçetesiz ürünleri almadan önce sağlık profesyoneline danışmalıdır.
- Dinlenme ve yeterli sıvı
- El hijyeni ve ortak eşya kullanımını azaltma
- Kapalı ortamları havalandırma
- Sigara dumanından kaçınma
- İlaçları önerilen dozda kullanma
Ne zaman doktora başvurmalı?
Nefes darlığı, yutamama, tükürüğü kontrol edememe, bilinç değişikliği, boyunda hızla artan şişlik, morarma veya ciddi sıvı kaybı acil değerlendirme gerektirir.
Yüksek ateşin sürmesi, şiddetli tek taraflı boğaz-kulak ağrısı, belirtilerin düzelirken tekrar kötüleşmesi, bağışıklık sistemi sorunu veya çok küçük yaşta bebek olması durumunda hekime başvuru geciktirilmemelidir.
Sık tekrarlayan enfeksiyonlarda KBB değerlendirmesi
Çocukların özellikle okul döneminde arka arkaya viral enfeksiyon geçirmesi her zaman bağışıklık sorunu anlamına gelmez. Bununla birlikte sık bademcik enfeksiyonu, sürekli burun tıkanıklığı, horlama veya işitme değişikliği varsa bademcik-geniz eti ve kulaklar değerlendirilmelidir.
Erişkinlerde uzun süren ses kısıklığı, tek taraflı yakınmalar, tekrarlayan sinüzit veya kronik burun tıkanıklığı altta yatan başka nedenler açısından KBB muayenesi gerektirir.
Üst Solunum Yolu Enfeksiyonları hakkında merak edilenler
Soğuk algınlığında antibiyotik kullanılır mı?+
Çoğu soğuk algınlığı viraldir ve antibiyotik fayda sağlamaz. Bakteriyel enfeksiyon düşünülürse karar hekim tarafından verilir.
Yeşil burun akıntısı bakteriyel enfeksiyon mudur?+
Akıntı rengi tek başına bakteriyel enfeksiyonu göstermez. Süre, şiddet ve diğer belirtiler birlikte değerlendirilir.
Üst solunum yolu enfeksiyonundan nasıl korunulur?+
El hijyeni, hasta kişilerle yakın teması azaltma, ortamı havalandırma, sigara dumanından kaçınma ve uygun aşıların takip edilmesi riski azaltabilir.
İçerik Op. Dr. Emre Erkilet tarafından, aşağıdaki sağlık kaynakları dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Op. Dr. Emre Erkilet
Kulak Burun Boğaz uzmanı. 2001 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi mezunu; 2021 yılından bu yana Denizli’deki özel muayenehanesinde hasta kabul ediyor.
Özgeçmişi inceleyin →